Bademcikler, vücudun bağışıklık sisteminde önemli rolü olan organlardır. Yanağın üst kısmında yani burun boşluğunun arka tarafında bulunur. Bademcikler boğaza giren virüs, bakteri cinsi mikropları yakalar ve vücudun mikroplarla savaşmasına yarayan antikorları üretir.
Bademciklerin kırmızı ve yeşilimtırak beyaz renkte cerahat görünümlü iltihaplanmasına tıp dilinde tonsilit denir. Yutkunma sırasında ağrı yapar. Ateş, kırıklık, boğazda şişlik, baş ağrısı, ani üşüme gibi belirtiler görüldüğünde hemen hekime başvurulmalıdır.,
Bademcik iltihabının nedenleri
Evde sigara dumanına maruz kalma, beslenme yetersizliği, bazı anatomik özellikler, reflü, yuva veya kreş gibi kalabalık ortamlara gitme, anne sütü ile beslenme eksikliği, nörolojik başta olmak üzere hastalıklarda sıklığı artar. Bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitler bademcik enfeksiyonuna yol açabilir.
Teşhis
Bademcik iltihabı belirtileri gribinkilere benzer. İlk belirti yutmayı zorlaştıran boğaz ağrısıdır, bademcikler de görülür şekilde kırmızılaşır ve şişer.
İltihaplanmış bademciklerin üzerinde nokta şeklinde iltihap alanları da görülebilir. Bölgesel lenf düğümleri hassaslaşabilir. Eğer belirtiler 48 saatten uzun sürerse ya da sizin veya çocuğunuzun geçmişinde tekrarlayan tonsilit öyküsü varsa doktorunuza başvurun. Doktorunuz muayene ettikten sonra hastalık etkeninin streptokok bakterisi olup olmadığını anlamak için kültür örneği alacaktır. Bir bakteri enfeksiyonu söz konusu olursa, doktorunuz ağızdan antibiyotik alınmasını tavsiye edebilir. Belirtiler birkaç günde geçer. Streptokok bakterilerinin bazı türleri nefrit (böbrek iltihabı) veya romatizma yapabilir. Bunun için antibiyotik tedavisine gerekli süre devam edilmelidir.
Hafif durumlarda evde tedavi
Kendinizde veya çocuğunuzda bademcik iltihabı belirtileri görürseniz, bol bol dinlenin, yumuşak yiyecekler yiyin ve boğazınızı rahatlatacak sulu gıdalar alın. Ilık tuzlu suyla gargara yapmak ağrıyı azaltır.
Bademcik ameliyatı ne zaman gerekli
Antibiyotikler sayesinde artık her bademcik iltihabının standart tedavisi, eskiden olduğu gibi ameliyat değildir. Ancak sık tekrarlayan boğaz ağrısı ve bademcik iltihabı halinde bunu bir doktorun değerlendirmesi gerekir. Bakterilerin neden olduğu iltihaplarda antibiyotik tedavisi iyi sonuç verir.
Doktorunuz aşağıdaki durumlardan biri veya birkaçının bulunması halinde bademcik ameliyatı önerebilir: Çocuğunuzun solunumu engelleyecek derecede bademciklerin büyümüş olması. Çocuğunuzda yutkunma güçlüğü bulunması. Sık tekrarlayan boğaz ağrısı. Sık tekrarlayan boğaz iltihaplanması. Bademcik iltihabının ortakulak iltihabı, sinüzit vs gibi komplikasyonlara neden olması.
Bitkisel Tedavi
Bademcik tedavisinde şifalı bitkilerin önemini unutmamalıyız. Bu bitkilerin neler olduğu ve nasıl kullanılacağı aşağıda izah edilmiştir.
Defne yaprağı: yağı alındığında tonsilite çok iyi geldiği bilinmektedir.
Adaçayı: bademcik iltihabının tedavisi için doktorlar, genel kabul görmüş bitkisel bir ilaç olan adaçayının sıcak gargarasını öneriyorlar. Bitkiye iyileştirici özelliğini veren şey, rahatlatıcı ve sıkıştırıcı bir etkisi olan antimikrobiyal özellikli tanendir. Adaçayı diğer antiseptikler bakımından da zengin bir bitkidir. Adaçayı hakkında Maria Treben’in Tanrının Eczanesi adlı kitabında şunlar anlatılmakta: “1300lü yıllardan kalma bir dizede şöyle deniyor: eğer dikmişsen adaçayı bahçeye, ne gerek var ölmeye. Bundan başka bir de Kutsal Meryemana hikayesi vardır. Meryemana bebek İsa ile Herot’un gazabından kaçmak zorunda kaldığında, çayırdaki tüm çiçeklerden kendisini saklamak için yardım istemiş ama hiçbir çiçek ona yanıt vermemiş. İşte o zaman adaçayı eğilmiş ve Meryemana sığınacak bir yer bulmuş. Onun sık ve koruyucu yapraklarının arasına bebeği ile girerek Herot’un askerlerinden saklanmış ve askerler onu görmeden geçip gitmişler. Tehlike geçtikten sonra saklandığı yerden çıkan Meryemana tatlı sesle adaçayına şunları söylemiş: ‘bu andan sonra sonsuza dek insanların en çok sevdiği çiçek sen olacaksın. Seni insanları hastalıklardan koruyacak kadar güçlü kılıyorum, bana yaptığın gibi onlara da faydalı ol.’ O zamandan beri adaçayı insanları iyileştirmek için her yıl yeniden çiçekleniyor.” Adaçayı dıştan kompres, gargara ve çay içimi biçiminde kullanılır. Yarım tatlı kaşığı ince kıyılmış ada çayı, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır ve yarım dakika demlendikten sonra süzülür. Gün boyunca ılık çayla pek çok kere gargara yapılır. Arada bir de birkaç yudum ada çayı içilmelidir. Bademcik iltihabında ve boğaz hastalıklarında dıştan yapılan ada çayı kompreslerinin çok önemli yararları vardır. Ada çayı ile boğaza sıcak kompresler uygulanır. Çaya batırılan bir bez biraz sıkılarak boğaza sarılır ve sık sık çaya batırılarak tazelenir. Ama kompresin ve boğazın mutlak sıcak tutulması gerekir. Bunun için kompresin üstü kuru bir bezle veya atkıyla örtülmelidir.
· Adaçayı sirkesi: Bir süre hasta yatağından kalkamayan kişilere rahatlatıcı ve canlandırıcı olarak sürülerek masaj yapılır. Adaçayı sirkesi, bir avuç çiçek doğal sirkenin içinde bekletilerek yapılır.
· Soğan ve Sarımsak: bilhassa her türlü enfeksiyona karşı etkili olan soğan ve sarımsak, bademcik iltihabında en etkili bitkilerdir. Bunlar çiğ olarak tüketilmelidir.
· Ebegümeci çayı da bademcik iltihabında etkilidir.
Atkuyruğu otu (kırk kilit otu): yarım tatlı kaşığı atkuyruğu otu, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır ve yarım dakika demledikten sonra süzülür. Ilık atkuyruğu çayı ile gün boyunca sık sık derin gargara yapılır. Ayrıca atkuyruğu otu ile ısırgan otu 100er gram karıştırılır ve demleme usulü çay yapılarak günde 3 bardak içilir. Bademcik iltihabının geçtiği görülecektir.
Yeşil Eczane kitabının yazarı Doktor James Duka, bademcik iltihabı için şu tarifi önermektedir: Soğan, sarımsak, acı kırmızıbiber, zencefil, yaban turpu. Bu bitkilerin hepsini birden boca ederek bir çorba yapabilirsiniz.
Ekinezya: bağışıklık sistemini güçlendiren bitkiler hemen hemen her türlü enfeksiyona karşı etkilidir. Avrupa’da yapılan birçok araştırmaya göre ekinezya da bunların en iyilerinden biridir. Bitki, bakteri ve virüslerin akyuvarlar tarafından yok edilmesi süreci olan fagositozu tetikler. Boğaz enfeksiyonuna karşı ekinezya ile bir diğer güçlü antiseptik, antibiyotik ve bağışıklık sistemi uyarıcısı olan altınmühürü karıştırarak iki kat daha güçlü bir bademcik ilacı elde edebilirsiniz. Ancak ekinezya, bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara yol açabiliyor. Doğum kontrol, alerji ve kolesterol ilaçlarıyla etkileşimi olduğundan; bu tür ilaçları kullananlar ekinezya kullanmadan önce doktora danışmalıdır.
NOT: Doktorunuzun verdiği ilaçlar varsa kullanmayı ihmal etmeyiniz. Buradaki uygulamalar sadece destekleyicidir. Öncelikle bilmemiz gereken husus, kullanacağınız bitkiye karşı alerjiniz olup olmadığıdır. Bu konuda doktorunuzun görüşünü alınız. Doktora gitmeden ve teşhis konulmadan şikayetiniz ne olursa olsun kendi kendinizi tedavi etmeye kalkışmayınız.