Dünya nüfusunun yaklaşık %15'i haftada bir gün baş ağrısı çekmektedir. Bu ağrıların %90'ı tansiyona bağlıdır. %10'u ise migren dahil kafadaki damarların genişleyip büzülerek acı sinirlerini uyarması sonucu ortaya çıkan ağrılardır.

 

 

Kronik baş ağrısı, Küme baş ağrısı, Gerilim baş ağrısı, Alkol baş ağrısı, Ani baş ağrısı, Migren.

 

 

Süreğen bir baş ağrısıdır. Beyin kontrolü dışında kendiliğinden oluşur. Bu ağrılar her zaman belirgin bir sebebe ya da hastalığa bağlı olmayabilir. Günlük süreğen baş ağrısı terimi bunları tanımlamak için kullanılmaktadır. Baş ağrısı kliniklerine başvuranların %40ına yakını günlük süreğen baş ağrısı hastalarıdır. Pek çoğuna önceden yanlış olarak migren tanısı konmuş ve migren tedavisi uygulanmıştır. Ancak hastalar bu tedaviden fayda görmediklerini ifade ederler. Bu hastaların yarısından fazlası hemen hemen her gün kontrolsüz bir şekilde ilaç kullanmakta olduklarını belirtirler. Tüm ilaçlar gibi ağrı kesici ilaçların da doktor kontrolü olmadan gelişi güzel kullanımı, istenmeyen sonuçlar doğurur. Bu hastalarda baş ağrısının günlük hale gelmesinin en önemli sebebi ağrı kesicilerin aşırı kullanımıdır. Ağrı kesici alınmadığında baş ağrısı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple bu baş ağrısı tipine analjezik (ağrı kesici) çekilme baş ağrısı da denir. Hastalarda baş ağrısı neredeyse her gün vardır. Sabah kalkar kalkmaz ağrı fark edilir. Ağrının tipi ve yeri değişkenlik gösterir. Ağrı ile birlikte bulantı, yorgunluk, uyku bozuklukları, hafıza konsantrasyon bozukluğu, yorgunluk görülebilir. Günlük süreğen baş ağrılı hastalar genellikle değişik doktorlara başvurup gerekli gereksiz tetkikleri yapılmış ve çeşitli tedaviler uygulanmış ya da tedaviyi kendileri şekillendirmişlerdir. Tedavide kullanılan ilaçların doktor kontrolü altında kesilmesi gereği vardır. İlaçların kesilmesiyle birlikte bir süre artan baş ağrılarıyla karşılaşılabilir. Bu dönemde hasta ağrı kesici ilacın kesilmesi sebebiyle oluşabilecek belirtilerin giderilmesi için hekimin önereceği çeşitli ilaçları kullanmalıdır. Unutulmaması gereken bir başka nokta, ağrı kesici ilaçların kontrolsüz şekilde aşrı kullanımının sindirim sistemi ve böbrekler başta olmak üzere vücuda ciddi zararlar verebileceğidir. Hem günlük baş ağrılarından kurtulmak hem de bu zararlardan korunmak için ilaç kullanımı doktor kontrolü altında olmalıdır.

 

 

Genellikle 20 ile 45 yaşlarında başlar. Erkeklerde 3-4 kat daha sıktır. Genelde yılın aynı zamanlarında, günün aynı saatlerinde ortaya çıkar. Genellikle gece vesabaha karşı olur. %90 hastada ataklar halindedir. Atak olmadığı dönemler ağrısız geçer. Genellikle başın tek tarafında, göz çevresinde saplanma, delici tarzda, oyulma, patlama tarzında olup 15 - 180 dakika arasında sürer. Aynı tarafta gözde yaşlanma, kanlanma, burun tıkanıklığı, göz kapağında düşme, göz bebeğinde küçülme bilgileri eşlik edebilir.

 

 

Gerilim tipi baş ağrılarının yaygınlığı, diğer baş ağrısı çeşitlerinden çok daha fazla bir artış göstererek, yılda %74 oranında yaygınlaşmaktadır. Gerilim tipi baş ağrıları kadınlarda erkeklere göre %40 oranında daha fazla görülüyor. Bu tipte dakikalar hatta günler süren ve yinelenen baş ağrıları vardır. Bu tip baş ağrıları ayda 15 defadan daha az olmak üzere ara sıra ortaya çıkar.

 

 

Alkol alma sonrasında meydana gelen baş ağrısına denir. Alkol vücutta su ihtiyacını ve su tüketimini arttırır. Alkol, vücuttaki B vitaminini yok eder. Onun için B vitamini yönünden zengin besinler almak gerekir. B vitaminleri vücutta depolanmaz, dolayısıyla günlük alınması gereken yulaf, çavdar, kepek ekmeği, tam buğday ekmeği, bamya, yer fıstığı, pul biber, sivri biber, kereviz yaprakları, dereotu, keten tohumu, tahin, süt gibi besinler de tüketilmelidir. Alkolü sigara ile birlikte tüketmeyin. Alkol alımından sonra oluşan baş ağrısı ve vücuttaki kırgınlık, vücudun susuz kalmasından dolayıdır. Özellikle sigaranın olumsuz etkisi alkolle birleşince daha da artmaktadır.

 

 

Yaşlılarda ani olarak başlayan baş ağrısının beyin tümörünün, ani halsizliğin beyin damarları hastalıklarının, sürekli halsizliğin ise kalp, akciğer ve kansızlık gibi hastalıkların habercisi olabileceği belirtilmektedir. Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Doktor Yeşim Gökçe, yaşlılarda bildirimi yapılmayan hastalık oranının çok yüksek olduğunu ve birçok hastalığın bir arada bulunduğunu ifade etmektedir. 65 yaş üzerindeki kişilerin %90nında 1, %23'ünde 3, %15'inde ise 4 veya daha fazla hastalığın bir arada olduğunu belirtmektedir. Bunun yanında yaşlılarda hastalıklara ait belirtiler olmayabilir. Örneğin göğüs ağrısı olmadan kalp krizi, öksürük olmadan zatürre, ateşsiz seyreden sepsis-septisemi (kana mikrop karışması kan zehirlenmesi) gibi durumlar görülebilir demektedir. Bundan başka yaşlılarda ani olarak başlayan baş ağrısının beyin tümörüne, damar hastalığına, boyun omurlarında kıkırdak dejenerasyonuna veya kireçlenmeye bağlı olabileceğini söylemektedir. Aniden gelişen halsizliğin beyin damarlarıyla ilgili veya mikrobik kaynaklı hastalığa bağlı olabileceğini; halsizliğin sürekli hale gelmesi durumunda ise kalp, akciğer, tiroit bezi hastalıkları, kansızlık veya idrar söktürücüler ile bazı psikiyatri ilaçlarının yan etkilerinin de söz konusu olabileceğini kaydetmektedir. Yaşlılarda göğüs ağrısı, bayılma, mide ve bağırsak kanaması, sıcak çarpması ve ısı kaybı gibi durumlarda vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmesi gerektiğini ifade etmektedir.

 

 

İnsanlarda sık görülen ve ağrılı bir hastalıktır. Bulantı, kusma, ışığa ve sese aşırı duyarlılık gibi belirtileri olan bu hastalık, migrenli kişi ve ailesi için genellikle çok sıkıntı verir. Migren, ataklar sırasında kişinin tüm faaliyetlerini tamamen durdurabileceği gibi, ataklar arasındaki dönemde de yaşam kalitesini azaltabilir. Migren atağının sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte, migreni olan çoğu kişi belli faktörlerin migren ataklarını tetiklediğine inanır. Bu tetikleyiciler arasında stres veya stres sonrası gevşeme, çok fazla veya çok az uyku, kuvvetli ışık, hava değişiklikleri ve bonbon, çikolata, peynir, kırmızı şarap, çay, kahve gibi yiyecek ve içecekler bulunmaktadır.

 

 

Migren atağı 4 döneme ayrılabilir. Ancak migreni olan insanların çoğu bu 4 dönemin hepsini birden yaşamaz. Bu dönemler sırasıyla şöyledir:

1. Uyarı dönemi: Migrenin ilk dönemidir. Genellikle birkaç saat sürer, fakat birkaç gün de sürebilir. Yorgunluk, esneme, ruh hali değişikleri, bazı yiyecekler için açlık ve ışık-ses- kokulara karşı artmış duyarlılık gibi uyarıcı belirtilerdir. Yaklaşık olarak migreni olan her 10 kişiden 6sı uyarı dönemi yaşar.

2. Beynin içinden kaynaklanan, baş ağrısı atağından genellikle 20 dakika ile 1 saat öncesinde oluşan belirtiler ki buna AURA denir. Migreni olan her 10 kişiden ortalama 2si aura belirtilerini yaşar. Bunlar genellikle görme ile ilgili çakan ışıklar, zigzag çizgiler veya görmenin gelişmesi gibi problemlerdir. Yüzde karıncalanma hissi olabilir.

3. Baş ağrısı dönemi: Çoğu insan için migren atağının en kötü dönemi baş ağrısıdır. Genellikle zonklayıcı ve sıklıkla da başın bir tarafındadır. Ağrı her atakta başın bir tarafından diğer tarafına geçebilir veya başın her iki tarafında da olabilir. Ağrı genellikle yürüme veya merdiven çıkma gibi fiziksel aktivitelerde şiddetlenir.

4. Ağrının geçme dönemi: Baş ağrısı durduktan ya da geçtikten sonra migrenli insanlarda yeniden normal hissedene dek uzun süre başka belirtiler görülür.

Yukarıdaki 4 dönem her atakta genellikle görülmez. Migren, stres yaratıcı bir durum olmakla birlikte, migren atağının sonunda geçeceğini ve daha ciddi bir şey olmayacağını anlamak önemlidir.

Migren tedavisinde pek çok yol vardır. Bunlar ilaç almaktan, yaşam biçimi değişikliklerine kadar farklılık gösterir. Migrenin ilaç tedavisinde 2 yol izlenir.

a. Akut tedavi (atak tedavisi). Akut tedavi için basit ağrı kesiciler kullanılabilir ya da migren ataklarına özel ilaçlar alınabilir.

b. Önleme tedavisi. Özellikle ataklar çok sıksa ve yaşam kalitesini bozuyorsa önleme tedavisi uygulanır. Bu tedavide migren atağı olsun olmasın her gün ilaç alınır. Önleme tedavisi atakların sıklığı ve şiddetini azaltmaya yöneliktir.

Migren ataklarını önlemek için yaşam biçiminde bazı değişikler yapılmalıdır. Şöyle ki; baş ağrısını tetikleyen faktörler kişiden kişiye değişiklik gösterir. Migren ataklarını önlemek için alınacak önlemlerden ilki, parlak ışık, rüzgar, keskin kokular gibi tetikleyicilerden uzak durmaktır. Düzenli egzersiz yapın. Vücudu aşırı zorlamayın. Yüzme, yürüyüş, bisiklet gibi egzersizler kaslarınızdaki gerginliği azaltır, dolaşımınızı arttırır. Böylece migren ataklarınızın sıklığı ve şiddeti önemli ölçüde azalır. Alışkanlıklarınızı sürdürün. Düzenli uyuyun. Düzenli yemek yiyin.

 

 

· 2 çorba kaşığı fesleğeni 1 litre suda kaynatıp, ılındıktan sonra kafa derisine masaj yapılarak yıkanır.

· 1 çay bardağı kaynar suya 1 çay kaşığı ısırgan otu karıştırılarak günde 3 öğün içilir.

· Bir avuç gelin çiçeği 1 litre suda kaynatılır. Süzüldükten sonra 1 bardak üzüm sirkesi ilave edilip bekletilir. 2 tane temiz bez içine batırılıp alına ve enseye konulur. Bu işlem kısa aralıklarla devam edilir.

· Bol miktarda kiraz çekirdekleriyle birlikte ezilir. Lapa haline gelmiş kirazlar temiz bir beze sarılıp alına bağlanır.

· Havanda dövülen birkaç diş sarımsak alın ve şakaklara konur.

· Migrenin giderilmesi için ağrı kesici ve spazm giderici bitkiler kullanılmalıdır. Şu karışım önerilebilir: 5 papatya çiçeği, bir avuç lavanta çiçeği ve bir avuç oğulotu (melisa) 2 litre suda kaynatılır. Şiddetli krizlerde alın üzerine kompres yapılır veya normal tedavi için el ve ayak banyosu alınır. Kaynatma, suyun kaynamasından itibaren birkaç dakika olacaktır.

· Bir başka karışım ise; mine çiçeği, papatya, yabani erik ve fesleğen bitkilerinden birer tutamını bir içim ölçü suda demleyin(kaynak, orman yüksek mühendisi Turgut Yılmaz “Endemik Bitkiler”).

· Söğüt: Söğüt ağacı kabukları baş ağrısı dahil olmak üzere aspirinin tedavi ettiği her türlü ağrının tedavisinde kullanılabilinmektedir. Zira söğüt kabukları bitkisel aspirindir. Herbalistler bu söğütün aksöğüt olduğunu ifade etmektedirler. Baş ağrısı tedavisinde günde 60 ile 120 miligram arası salisin yeterlidir. Bu salisin 1 çay kaşığı aksöğüt kabuğundan alınabilir.

· Nane: baş ağrısında çok basit bir uygulama sayesinde rahatlayabilirsiniz. Şöyle ki; bir parça nane yağını alkol ile karıştırıp şakaklarınızı ovmak suretiyle baş ağrınızı yatıştırabilirsiniz.

· Semizotu: kuru ağırlığının %2si oranında magnezyum içerir. Uzmanlara göre bir kimsenin günde 600 miligram magnezyum alması öneriliyor. Yeşil fasulye, haşhaş tohumu, yulaf, börülce, semizotu magnezyum içeren besin maddeleridirler.

· Anason tohumları yakılarak dumanı solunursa baş ağrısını giderir.

· Oğulotu migren tedavisinde etkili sonuçlar verir. Tavsiye edilen doz ise, 2 çay kaşığı kurutulmuş bitkinin 250 gram kaynar suya karıştırılmasıyla elde edilen çaydır.

· Kırmızı acı biberdeki kapsaisin aynı zamanda ağrı kesicidir. Araştırmalar sonucunda kapsaisinin, bilim insanlarının ağrı duyusunun iletilmesinde önemli bir rol oynadığına inandıkları P maddesine engel olduğu ortaya çıkmıştır. Oral yolla alındığında acı kırmızıbiber, baş ağrısı tedavisinde etkili bir ilaçtır. Acı kırmızıbiberin de aspirin benzeri salisin açısından zengin bir kaynak olduğu resmen onaylanmıştır. Yapılan araştırmalar kapsaisinin dalga dalga gelen ve tıpkı migren ağrısı gibi acı veren baş ağrılarını önlediğini göstermiştir. Bu tip baş ağrısı olan 12 kişilik bir grupla yapılan bir araştırmada; gün boyunca burunlarından günde 3 kez 1 gram kapsaisin çeken 6 denek tamamen iyileşmiş, 4 denek kısmen iyileşmiş, yalnızca iki denekte hiçbir değişiklik görülmemiştir

· Ardıçın rendelenmişleri sirke içine koyup bekletildikten sonra bir beze alınıp üzerine sarılırsa baş ağrısını giderir.

· Ayçiçeği yağı: içilmez ama gargara olarak kullanıldığında uykusuzluk, kronik baş ağrısı ve asabiyete iyi gelir.

· Ihlamur: çiçeklerinden elde edilen ıhlamur ruhu baş ağrısını keser.

· Karabiber tarçın ile karıştırılarak kullanılırsa baş ağrısını giderici etki yapar.

· Limon suyu, 1 su bardağı kahve içine sıkılıp içilirse baş ağrısına etkili olur.

· Muz: İçindeki magnezyum, baş ağrısı ve kramplara etkili olur.

· Biberiye: Hazımsızlığı giderir, çarpıntıyı keser, yarım baş ağrısını giderir, astım bronşit ve kansızlıkta faydalıdır.

· Kestere (kargabüken): çay gibi demletilmek suretiyle içilerek baş ağrısındaki etkisini göreceksiniz,

· Su: migrenin tetikleyicilerinden birisi de yeterince su içmemektir

 

· Uzmanlar, çoğu ilacın temelinde bulunan bitkilerin çaylarının da şifa kaynağı olduğunu ve hastalığa yakalanmadan önce kullanılmasını, ayrıca, ciddi hastalıklarda da doktorun verdiği tedaviye paralel olarak bitkilerden yararlanılabileceğini ifade ediyorlar.