Sindirimin normal şekilde olmaması ve bağırsakların seyrek çalışmasına halk arasında hazımsızlık, tıp dilinde ise dispepsi denir. Yemekten bir süre sonra midede şişkinlik ve yanma hissi başlar. Sık sık yemek ihtiyacı hissedilir. Kabızlıktan şikayet edilir. Bazı kimselerde halsizlik, uykusuzluk, unutkanlık veya çarpıntı görülür. Tedavinin ilk şartı, sıkıntı ve üzüntülerden sıyrılmaktır. Zararlı şeyler terk edilir, et yemekleri de mümkün olduğu kadar azaltılır. Haddinden fazla yemek yenmez. Yemeklerden sonra soğuk su içilmez. Yemek aralarında acıkınca süt ile birlikte birkaç galeta yenir.

 

 

 

 

Nedenleri çeşitlidir. Yemekleri gereği gibi çiğnememe, diş veya dişeti iltihapları, içki ve sigara içmek, çok miktarda çay kahve içmek, fazla miktarda şekerli veya unlu şeyler yemek, kansızlık, yorgunluk, uyku bozukluğu ve üzüntü hazımsızlığı doğuran nedenler arasında sayılabilir.

 

Yemeklerden hemen sonra ortaya çıkan şikayetler safra kesesi yetmezlikleri, yemek borusu hastalıkları, gastritler, mide kanseri ve ülseri durumunda görülebilir. Yemeklerden birkaç saat sonra gelişen rahatsızlıklar ise on iki parmak bağırsağı ülserlerinde ve pankreas kanserlerinde olur. Yağlı gıdaların yenmesinin akabinde ortaya çıkan rahatsızlıklar daha ziyade safra kesesi ve pankreas yetmezliğine bağlıdır. Bazı kişiler buğday unundan yapılan gıda maddelerini, bazıları bakla, yumurta, süt, çilek gibi yiyecekleri yediklerinde rahatsızlıklar gelişir. Bu durumlar genellikle özel bir hastalığa veya o gıdaya karşı olan hazım bozukluğuna tekabül eder.

 

Karında fazla gaz bulunması ve şişkinlik de hazımsızlık olarak değerlendirilir. Sindirim kanallarındaki gazların büyük kısmı, yutulan havadır. Huzursuzluk, az yeme ve hızlı yeme alışkanlıkları durumlarında yutulan hava miktarı artar. Gazların ikinci büyük kaynağı ise karbonhidrat ve proteinler üzerine bakterilerin etkisi ile bağırsak içinde husule gelen gazdır. Kuru baklagiller gibi emilemeyen şekerleri ihtiva eden yiyeceklerin yenilmesi fazla miktarda gaz meydana getirebilir. Bağırsaklarda bulunan fazla gaz geğirme, ağrı, ishal veya şişkinliğe sebep olur. Bunun için kuru bakliyattan perhiz etmeli, yavaş yavaş iyice çiğneyerek yemek yemeli ve çok sinirlenmemeli sinirli ve heyecanlı durumda iken sofraya oturtmamalıdır. Mide bağırsak dışındaki bir takım hastalıklar da hazımsızlığa yol açabilir. Mesela kalp yetmezliği, üremi, akciğer veremi ve kanserlerde hazımsızlık belirgin bir şikayet halinde ortaya çıkabilir. Hazımsızlığı olan hastanın mide bağırsak sisteminin filmleri çekilerek organlarda belli bir rahatsızlığın olup olmadığı araştırılmalıdır. Eğer herhangi bir hastalık tespit edilmezse ruhi olaylara bağlı olduğu kabul edilip psikiyatrik tedavi yapılmalıdır. Bundan başka belli bir özelliği olmayan gıda tahammülsüzlükleri vardır. Burada hazımsızlık yapmaması gereken bazı yiyecekler bazı kişilerde belirtilere sebebolur. Mesela herkesin bildiği gibi çay kabızlık, şişkinlik ve uykusuzluk yapar. Bazı kişilerde bunun tersi söz konusudur. Yahut armut normalde pekliği yok eder, ancak bazı kişilerde peklik yapar. Buna, bazı bünyelerin kendine has özellikleri olması sebep olarak gösterilmiştir. (Kaynak: Rehber Ansiklopedisi).

 

Bağırsak tembelliği dediğimiz hastalığın ortaya çıkış sebebi de yine hazmı zor yiyeceklerle beslenmedir. Öyleyse, yağlı ve unlu yemekleri tıka basa yemeyiniz. Sofranızda mutlaka sebze yemeği ve yeşillik bulundurunuz. Yemek sonunda mümkün mertebe unlu tatlılar yerine taze meyve yiyiniz. Hazmı daha kolay olduğundan bilhassa akşam yemeklerinde salata bulundurun.

 

 

 

 

Hazımsızlıktan şikayet eden kimse beslenmesine dikkat ettiği halde rahatsızlıkları devam ediyor ise, mutlaka bir uzman doktora muayene olmalıdır. Gerekirse teşhis için film çektirmeli ve testler yaptırmalıdır. Eğer muayene neticesinde hazımsızlığın fazla mide salgısından kaynaklandığı tespit edilirse buna asitli dispepsi adı verilmektedir. Yemeklerden bir iki saat sonra midede

ağrı, yanma, kazıntı ve basınç şeklinde kendisini belli eder. Ekşi geğirmeler, ağız ve boğazdan gelen gazlardan dolayı yanmalar, bazen de ekşi kusmalar fazla mide asidini işaret ederler. Tedavi, mide asidini arttıran yemeklerden uzak durmaya yöneliktir. Tuzlu, şekerli, baharatlı yemekler, et konserveler, kızartmalar, çay, kahve, alkol, çiğ soğan bunların başında gelmektedir. Yumurta, taze peynir, süt gibi proteinli yiyeceklerle tuzsuz ve az yağlı yemekler perhiz için faydalı gıdalar cinsindendir. Asitsiz dispepside iyi pişirilmek şartıyla her türlü et verilebilir. Yumurta rafadan tavada pişmiş veya çorba içinde yenebilir. Çorba yağsız ve bol tuzlu olmalıdır. Çay, kahve, baharat serbesttir. Ekmek, tercihen bayat ve kızarmış halde yenmelidir. Beden hareketleri, kısa yürüyüşüler ve temiz hava da çok faydalıdır.

 

 

 

 

Hazımsızlıkta bulunması gereken şifalı bitkiler ve nasıl kullanıldıkları aşağıya çıkarılmıştır:

 

· Sarımsak: havanda dövülerek ezilen sarımsak, macun kıvamına gelinceye kadar limon suyu ile karıştırılarak yoğrulur. Hazırlanan macunla bakla iriliğinde yapılan haplardan günde 3-5 tane yutulur.

 

· Andız kökü dövülüp ezildikten sonra karanfil ve menekşe ile birlikte demlenir. Süzülerek elde edilen sıvıya gül suyu ve sızma bal ilave edilir. Hazırlanan karışım şurup kıvamına gelinceye kadar karıştırılır. Hazırlanan şuruptan ısıtılarak günde 1 bardak içilir.

 

· 1 bardak sıcak suya yarım limon suyu sıkılarak 1 çay kaşığı bal ilave edilip yemek üzerine yudum yudum içilir.

 

· Anason, civanperçemi, lavanta, melisa, papatya, pelin otu çayları içilir. Pelin otu yüksek ateş ve enfeksiyon durumlarında da güçlü bir iyileştiricidir. Beden güçlendirici tonik etkisi vardır. Aynı zamanda idrar söktürücüdür. 1 çay bardağı kaynar suya yukarıda ismi geçen bitkilerin birinden 1 çay kaşığı konulur, 10 dakika demlendirilerek süzülür ve yemeğin üzerine içilir.

 

· 10 gram adaçayı, 40 gram kişniş, 20 gram pelin otu, 20 gram meyan kökü karıştırılır. 1 bardak kaynar suya bu karışımdan 10 gram kadar konulur. 10 dakika bekletilerek günde 1 bardak içilir.

 

· Kişniş yağı: mucizevi bir hazımsızlık ilacı olarak adlandırılan kişniş yağı, aynı zamanda kabızlığı da önlemektedir.

 

· Kenger sakızı: kenger bitkisinin köklerinden çıkan sıvıdan elde edilir. Hazımsızlığı giderici özelliğinden başka sinirleri güçlendirici olarak bilinir. Migrene karşı faydalıdır. Kan temizleyici, terletici ve vücuda rahatlık verici özellikleri de vardır.